Wycofane Środki Ochrony Roślin w sezonie 2024 i 2025 – czym je zastąpić?

Z roku na rok powiększa się lista środków, które są wycofywane z handlu i stosowania na rynku europejskim. Dzieje się to za sprawą komisji Europejskiej, która wprowadzając strategie rozwoju nazywaną „ Od pola do stołu” ma za zadanie zmniejszyć ilość stosowanych pestycydów. Jest to nie mały problem dla rolników, którym zabiera się broń do walki z zagrożeniami przy rosnącej ciągłej presji ze strony agrofagów. 

W tym przypadku bardzo ważne jest wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin oraz znalezienie znajdujących się już na rynku produktów którymi można zastąpić w całości lub chociaż w jakimś stopniu wycofywane środki ochrony roślin.

Substancje wycofane w 2025 roku

Flufenacet - środki wprowadzone do obrotu do dnia 10 grudnia 2025 mogą być sprzedawane i dystrybuowane do dnia 10 października 2026, a zużyte przez rolników do dnia 10 grudnia 2026 roku. 

Mepanipirym – środki ochrony roślin wprowadzone do obrotu do daty 20.11.2024 mogą być w sprzedaży do dnia 20.04.2024, a w stosowaniu, przechowywaniu czy unieszkodliwianiu przez rolników do dnia 20.05.2024.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające mepanipirym: Frupica 440SC – stosowany do zwalczania szarej pleśni w uprawie truskawek

ŚOR, które można użyć do zwalczania szarej pleśni w uprawie truskawki: Switch 62,5 WG

Dimetomorf - środki ochrony roślin wprowadzone do obrotu do daty 20.11.2024 mogą być w sprzedaży do dnia 20 kwietnia 2025 r , a w stosowaniu, przechowywaniu czy unieszkodliwianiu przez rolników do dnia 20 maja 2025 r.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające dimetemorf : Cabrio duo 112 EC – stosowany do ochrony fungicydowej ziemniaka przez zarazą i alternariozą oraz Diprospero – stosowany do ochrony ziemniaka przed zarazą ziemniaczaną.

ŚOR zamienne do zwalczania alternariozy lub zarazy ziemniaczanej: Carial Star 500SC, Infinito 687,5SC, Zorvec Entecta, Axidor, Fluazinova 500SC, Amistar max 250SC.

Metrybuzyna – kolejna przewidywana do wycofania z rynku substancja czynna. Czeka jeszcze na ostateczne potwierdzenie. W przypadku potwierdzenia wycofania środki wprowadzone do obrotu do dnia 24 maja będzie można sprzedawać i dystrybuować do 24 września 2025 roku. Zużycie istniejących zapasów środków ochrony roślin zawierających metrybuzyne należy wykonać do dnia 24 listopada 2025 roku. Jest to substancja o bardzo szerokim spektrum działania stosowana w ochronie herbicydowej wielu gatunków roślin: zbożach ozimych, ziemniakach, roślinach strączkowych. Z tego względu bardzo ciężko będzie ją zastąpić.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające metrybuzyne: Expert met 56WG, Bacara Trio 516SC, Aurelit 70WG, Mistral 70WG, Arcade 880EC, Sencor Liquid 600SC, Plateen 41,5WG.

ŚOR zamienne: ze względu na obecność metrybuzyny w środkach zawierających inne substancje czynne bardzo ciężko będzie zastąpić wycofane środki ochrony roślin. Należy szukać środków z innymi substancjami i o innym mechanizmie działania na chwasty z podziałem na możliwość stosowania w poszczególnych gatunkach roślin.

Tritosulfuron - substancja, której nie odnowiono rejestracji do stosowania od roku 2025. Według rozporządzenia Unii Europejskiej państwa członkowskie UE zostały zobowiązane do wycofania z obrotu tritosulfuronu, a  czas zezwoleń na wprowadzanie do obrotu minie 7 maja 2025 roku. Termin na zakup środków mija 7 września. Natomiast terminem na zużycie istniejących zapasów czyli wykorzystaniu na polu lub unieszkodliwieniu mija 7 listopada 2025 roku. Substancja ta była stosowana do zwalczania chwastów dwuliściennych z powodzeniem w zbożach ozimych i jarych oraz uprawie kukurydzy. 

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające tritosulfuron: Biathlon 4D, Mocarz 75WG. 

Inne substancje czynne przewidywane do wycofanie w bliskiej przyszłości to: flufenacet, deltametryna. Ponadto producent produktu Movento 100SC poinformował ostatnio, że rok 2025 będzie ostatnim rokiem, w którym będzie można korzystać z tego produktu.

Substancje wycofane w roku 2024

Bentiowalikarb- produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 13 grudnia 2024 r .

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające bentiowalikarb: Zorvec Endavia – stosowany do ochrony fungicydowej ziemniaka przed zarazą ziemniaczaną oraz cebuli i czosnku przed mączniakiem rzekomym.

Następcą Zorvec Endavia został Zorvec Entecta przeznaczony do ochrony ziemniaka przez zarazą ziemniaczaną

S-metolachlor-  kolejna substancja wycofana ze sprzedaży w 2024. Produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 23 lipca 2024.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające s-metolachor: Lumax 537,5 SE oraz Dual Gold – przeznaczone do odchwaszczania kukurydzy w sposób doglebowy oraz nalistny.

Lumax 537,5 SE trzeba zastępować innymi produktami kompleksowymi zwalczający chwasty w sposób doglebowy lub nalistny: Adengo 315SC, Tezosar Extra Box, Elumis 105 OD, Maister Power 42,5 OD.

Triflusulfuron metylowy - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 20 sierpnia 2024 r.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające triflusulfuron metylowy stosowane do odchwaszczania buraka cukrowego :  Safari 50 WG

Inne śor stosowane obecnie do odchwaszczania buraka cukrowego: Gotlix s-700, Faworyt 300 SL, Powertwin 400 SC, Venzar 500 SC.

Dimoksystrobina - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 31 sierpnia 2024 r.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające dimoksystrobinę: Pictor 400SC – produkt stosowany do ochrony rzepaku w fazie kwitnienia przed chorobami grzybowymi takimi jak sucha zgnilizna kapustnych, czerń krzyżowych, zgnilizna twardzikowa, szara pleśń.

ŚOR stosowane w ochronie około kwitnieniowej rzepaku: Pictor Revy, Propulse 250 SE, Kier 450SC.

Metiram - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 28 listopada 2024 r.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające Metiram: Polyram 70 WG – produkty te mogły być stosowane do ochrony fungicydowej ziemniaka, cebuli, pomidora, jabłoni.

Inne popularne substancje czynne, które zostały w ostatnich latach wycofane

Prochloraz - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 01.10.2023

Najpopularniejsze środki zawierające prochloraz: Wirtuoz 520EC, Prokarb 450EC, Mondatak 450EC. 

Do zamiennego stosowania poleca się triazole: tebukonazol, protiokonazol.

Bromoksynil - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 05.10.2021.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające bromoksynil to Emblem 20WP, który służył do powschodowego zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy.

Tiofanat metylu - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 19.10.2021.

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające tiofanat metylu to Topsin M500 – środek służący do zwalczania chorób grzybowych w uprawie zbóż, warzyw, drzew owocowych i wielu innych.

Mankozeb - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 30.11.2021

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające mankozeb: Ridomil Gold, Armetil, Vondozeb.

Tą substancję czynną można zamienić innymi fungicydami stosowanymi głównie w uprawie ziemniaka (lecz o innym mechanizmie działania)

Chloropiryfos - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 16.04.2020

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające tiofanat metylu to Dursban 480EC

Bardzo ciężko zamienić tą substancję czynną ponieważ, pozostałe na rynku produkty działają krócej co wymaga większej rotacji substancji i częstszego wykonywania zabiegów w celu ochrony roślin przed insektami.

ŚOR do zwalczania insektów w uprawie rzepaku: Inazuma 130 WG, Leptosar 200SL, Cyperkil Max 500EC, Karate Zeon 050CS

Dimetoat - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 16.04.2020

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające dimetoat to Bi-58, który służył do zwalczania mszyc w uprawie zbóż.

Produkty, które mogą być używane zastępczo to między innymi Cyperkill Max 500SC, Karate zeon 050CS, Inazuma 130WG.

Tiachlopyryd - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 03.02.2021

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające tiachlopyryd do Proteus 110 OD.

ŚOR do zwalczania insektów w uprawie rzepaku: Inazuma 130 WG, Leptosar 200SL, Cyperkil Max 500EC, Karate Zeon 050CS

Chlorosulfuron - produkty zawierające tą substancję mogły być stosowane, przechowywane czy unieszkodliwiane przez rolników do dnia 01.09.2021

Najpopularniejsze środki wycofane zawierające chlorosulfuron to Glean 75WG. Produkt ten był stosowany w mieszaninach do zwalczania chwastów w uprawie zbóż – często dodawany do zwalczania samosiewów rzepaku w zbożach.

Substancja, która bardzo dobrze zwalcza samosiewy rzepaku i może być dodawana do różnych kombinacji herbicydowych to tribenuron metylowy znajdujący się pod nazwą Corida czy Granstar Ultra SX 50SG.

Wycofane środki ochrony roślin

Lista środków, które zostały wycofane w ostatnich latach jest o wiele dłuższa i z roku na rok ma się powiększać. Wycofanie wielu z tych substancji czynnych spowodowało, że bardzo trudno jest je zastąpić osiągając ten sam efekt. Jest to szczególnie trudne w ochronie insektycydowej, gdzie ilość substancji czynnych jest naprawdę bardzo mała i ponadto ich stosowanie wymaga dużo większej intensywności w stosowaniu co zwiększa ilość wjazdów w łan roślin.

Innym problemem, który zaczął się nasilać po wycofaniu substancji czynnych jest zwiększanie presji ze strony insektów i chorób grzybowych. Jest to również spowodowane podniesieniem się średniej dobowej temperatury powietrza. Szczególnie w okresie zimy, w którym wegetacja powinna być zatrzymana ze względu na niskie temperatury powietrza, które powodowały że część z insektów czy chorób grzybowych w tym czasie zamierała i nie miała warunków do ciągłego namnażania się.

Jakie działania podejmować w celu ochrony plantacji przed agrofagami przy zmniejszającej się liczbie substancji czynnych?

Panująca w obecnej chwili na europejskim rynku tendencja zmniejszająca ilość środków ochrony roślin niesie dla rolnictwa nie lada wyzwanie, któremu muszą sprostać rolnicy, by być nadal konkurencyjni wobec rolnictwa z innych regionów świata. W tym przypadku rolnicy muszą przykładać się jeszcze w większym stopniu do planowania działań i dbałości o glebę oraz prowadzoną agrotechnikę upraw. Rolnicy mogą złagodzić skutki wycofania produktów do ochrony roślin między innymi:

• stosując przemyślany płodozmian, który będzie obejmował następstwo roślin co 3-4 lata na tym samym polu oraz wymienność gatunków poprawiających strukturę gleby z roślinami obojętnymi i zubożającymi strukturę gleby. Zmienność gatunkowa pozwala ograniczyć presję ze strony chorób oraz próbować ograniczać ilość insektów.
• wystawiając pułapki fermonowe i naczynka, które określają presję ze strony insektów, i pozwalają stwierdzić czy zostają przekraczane progi szkodliwości.
• stosując zamiennie substancje czynne nie tylko pod względem nazwy, ale także pod względem mechanizmu działania co nie pozwoli na uodpornianie się agrofagów.
• w przypadku dużej presji ze strony agrofagów stosować tradycyjna (orkową) metodę uprawy ziemi. Dzięki odwracaniu gleby agrofagi przemieszczane są w głębsze warstwy na głębokość 20-30 cm co ogranicza presję na wierzchu gleby.