Zabieg T1, T2, T3 w rzepaku – omówienie technologii ochrony

Rzepak ozimy jest uprawiany głównie w płodozmianach intensywnych, na przemian z uprawą zbóż gdzie na danych działkach znajduję się w rotacji dwu lub trzy letniej. Tak częsta uprawa rzepaku wiąże się z bardzo wysoką presją ze strony chorób grzybowych typowych dla tej uprawy. Dodając do tego warunki pogodowe sprzyjające rozwojowi infekcji takie jak mokre i ciepłe zimy oraz występowanie opadów w okresach newralgicznych wiosną można stwierdzić, że  presja z roku na rok staje się co raz większa. Najgroźniejszymi chorobami w uprawie rzepaku są: sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa, czerń krzyżowych czy szara pleśń. Jak więc przygotować się do ochrony rzepaku? Jaki model ochrony wybrać? Jakie środki zastosować? Na te pytania odpowiedź znajduje się w tekście poniżej.

 

Ochrona rzepaku ozimego przed chorobami grzybowymi

Sucha zgnilizna kapustnych- wywoływana jest przez dwie odmiany grzybów: Leptoshaeria maculans i Leptospheria biglobosa. Bardziej znana jest jej forma w stadium konidialnym czyli phoma lingam. Choroba ta atakuję głównie szyjkę korzeniową roślin, a w następnym etapie prowadzi do zasychania roślin. Phoma kapustnych rozwija się już jesienią i jest zagrożeniem dla roślin już od samych wschodów. Na liściach objawia się plamami o średnicy 3-18 mm o brązowawym przebarwieniu. Na szyjce korzeniowej rzepaku objawia się natomiast plamami brunatnobrązowymi, które z czasem wnikają w głąb rośliny i stają się suche osłabiając łodygę co może przyczyniać się do wylegania łanu. 

Zgnilizna twardzikowa-  choroba przynosząca duże szkody w uprawie warzyw i rzepaku. Powodowana jest przez grzyb Sclerotinia sclerotiorum. Występuje ona głównie na łodygach rzepaku po okresie kwitnienia, kiedy to płatki kwiatostanów przyklejają się do łodyg i są źródłem infekcji dla patogenów. Objawia się jasnoszarymi plamami, które po pewnym czasie ciemnieją. Przełamując łodygę można zauważyć czarne sklerocja. 

Czerń krzyżowych- jest o choroba, która atakuje rośliny od fazy siewek do fazy wytwarzania nasion. Pierwsze objawy to ciemne plamy na liściach o czarnej barwie. Na większych roślinach pojawiają się owalne plamy, które posiadają jasne i ciemne pierścienie występujące na przemian. Na około tych przebarwień znajduję się żółta obwódka. W momencie, w którym infekcja postąpiła dość mocno dochodzi do przebarwienia liści na barwę żółtobrązową i ich obumarcia. Na pędach czerń krzyżowych objawia się czarnymi plamami, a na łuszczynach pojawiają się czarne podłużne plamy, które powodują obumarcie młodych łuszczyn oraz częściowego obumierania i pękania starszych i większych łuszczyn.

Szara pleśń- patogen jest w stanie zainfekować wszystkie nadziemne części roślin. Objawia się widocznymi szarymi i szarobrązowymi strzępkami grzybni. W przypadku silnej infekcji łodyga jest w stanie się przełamać co prowadzi do obumarcia roślin. Pojawienie się tej choroby nie pozwala na całkowite i bezproblemowe wydanie nasion o właściwych parametrach ponieważ, są one zazwyczaj drobne i niedojrzałe, a dodatkowo bardzo łatwo się osypują.

Zabieg T1 w rzepaku ozimym

To pierwszy zabieg fungicydowy wykonywany wiosną. Jest on łączony z zabiegiem regulacji ze względu na między innymi podwójne działanie regulacyjne i fungicydowe wielu substancji czynnych stosowanych w tym zabiegu. Jego zadaniem jest wyczyszczenie roślin z infekcji pojawiających się w okresie zimowym i wczesno-wiosennym  oraz zabezpieczenie łanu przez infekcjami, które mogą pojawić do czasu wykonania kolejnego zabiegu. Zabieg regulacyjny ma celu wyregulować pokrój rzepaku czyli zahamować rozwój pędu głównego i zmusić rośliny do wytwarzania pędów bocznych, które zwiększają potencjał plonotwórczy. 

Faza rozwojowa roślin: BBCH 30-57

Zwalczane choroby: sucha zgniliznę kapustnych, czerń krzyżowych, szarą pleśń. 

Substancje czynne do wyboru: metkonazol, difenokonazol, paklobutrazol, protiokonazol, tebukonazol, piraklostrobina

Proponowana technologia zabiegu T1: 

1. Caryx 240 SL (metkonazol 30 g/l, chlorek mepikwatu 210 g/l) - dawka 1,0-1,4 l/ha. Produkt silnie regulujący pokrój rzepaku. Metkonazol skutecznie chroni rośliny przed suchą zgnilizną kapustnych, czernią krzyżowych, szarą plenią. Opryskiwać rośliny rzepaku na początku fazy wydłużania się pędu głównego (BBCH 32 –35).

2. Toprex 375 SC (difenokonazol 250 g/l, paklobutrazol 125 g/l  - dawka 0,3-0,5 l/ha. Środek o bardzo dobrej ochronie fungicydowej i regulacyjnej. Środek stosować wiosną, w fazie wzrostu pędu głównego do fazy widocznych pojedynczych pąków kwiatowych na głównym kwiatostanie (BBCH 31-55). 

3. Tilmor 240 EC (tebukonazol 160 g/l, protiokonazol 80 g/l) - dawka 1,0 l/ha. Wysoka ochrona przeciw chorobom. Stosowanie środka wiosną wpływa również na skrócenie łodyg i usztywnienie roślin. Termin stosowania: wiosną od fazy wzrostu pędu głównego do fazy pąkowania (BBCH
30 – 57)

4. Architect (piraklostrobina 100g/l, chlorek mepikwatu 150 g/l, proheksadion wapnia 25 g/l) - dawka 1,0-2,0 l/ha. Nowość na rynku. Bardzo wysoka skuteczność regulacji łanu rzepaku. Substancja z grupy strobiluryn zapewnia ochronę przed najgroźniejszymi chorobami dla rzepaku.  Środek można zastosować od początku fazy wzrostu pędu głównego rzepaku do fazy żółtego pąka (BBCH 30-59).

Zabieg T2 w rzepaku ozimym

Zabieg ten jest wykonywany w celu przedłużenia ochrony fungicydowej z zabiegu T1, Jego działanie jest najczęściej zapobiegawcze i ma na celu pokrycie łanu rzepaku substancjami, które zabezpieczą go przed przyklejeniem się płatków do liści i łodyg i zapobiegnięcie powstaniu infekcji. Dobrze spełnia swoją rolę w przypadku zatrzymania infekcji spowodowanych wystąpieniem uszkodzeń spowodowanych przymrozkami wiosennymi, które powstają w miejscach pęknięć na łodydze. Część rolników stosuję ten zabieg jako ostatni w ochronie fungicydowej rzepaku dlatego tym bardziej warto się do niego przyłożyć i dobrać prawidłowo substancję czynną. W takim przypadku, gdy został wykonany mocny zabieg T1 oraz nie występuje silna presja ze strony chorób warto przeciągnąć zabieg i wykonać zabieg T2/T3, który pozwoli przedłużyć ochronę w kluczowym momencie, którym jest opadanie płatków rzepaku.   

Faza rozwojowa roślin: BBCH 51-61

Zwalczane choroby: sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa, czerń krzyżowych, szara pleśń. 

Substancje czynne do wyboru: azoksystrobina, protiokonazol, difekonazol, metkonazol, boskalid, fluopyram, dimoksystrobina.

Propozycja technologii fungicydowej zabiegu T2: (w fazie luźnego pąka rzepaku)

Wariant ekonomiczny:

Azoksystrobina (125 g substancji czynnej/ ha ) + protiokonazol (150 g substancji czynnej/ ha) 

Azoksystrobina (125 g substancji czynnej/ ha ) + metkonazol (30-40 g substancji czynnej/ ha )

Azoksystrobina (125 g substancji czynnej/ ha ) + difenokonazol (125 g substancji czynnej/ ha )

Wariant droższy z substancjami z grupy SDHI zalecany w technologiach intensywnych:

Propulse 250 SE (Fluopyram 125 g/l  + protiokonazol 125g/l) - dawka 0,8-1,0 l/ha. Środek zastosować zapobiegawczo lub po wystąpieniu pierwszych objawów chorób, od fazy luźnego kwiatostanu do końca fazy kwitnienia (BBCH 57-69)

Pictor 400 SC (dimoksystrobina 200 g/l + boskalid  200 g/l) - dawka 0,5 l/ha. Środek stosować zapobiegawczo lub z chwilą wystąpienia pierwszych objawów chorób. Choroby można zwalczać wiosną w terminie od fazy zielonego pąka do fazy pełni kwitnienia (BBCH 50-65)

Zabieg T3 w rzepaku ozimym

Myśląc o zabiegu T3 można stwierdzić, że jest on podsumowaniem uprawy rzepaku ozimego. Jego celem jest ochrona plonu, który został  zakodowany i wytworzony przez rośliny podczas wcześniejszych etapów wegetacji. Jest wykonywany zazwyczaj w połowie maja więc musi skutecznie chronić plantację przez prawie dwa miesiące co jest nie lada wyzwaniem. Stosowane są tutaj substancję o bardzo silnym działaniu zapobiegawczym i wyniszczającym. Zabieg powinien być wykonany najpóźniej w pełni kwitnienia, aby nie przeciągnąć efektu zieloności.

Koniecznością w przypadku ochrony rzepaku jest zmienność substancji czynnych stosowanych podczas zabiegów czyli stosując na pierwszy zabieg dany pakiet substancji należy unikać do w zabiegu drugim i trzecim. Tak samo wygląda sytuacja w przypadku zabiegu T2 i T3. Rotowanie substancjami czynnymi jest podstawą ochrony rzepaku ozimego. 

Zabieg T3 dopełnia ochronę fungicydową rzepaku, co wpływa dodatnio na plon, ale ze względu na dość późny termin wykonywania tego zabiegu trzeba mieć na uwadze, że stosując substancję m.in z grupy SDHI przedłużają zieloność i takie łany rzepaku są zbierane jako ostatnie, nawet po pszenicy ozimej. W przypadku tego zabiegu warto zwrócić uwagę okres karencji, aby w zebranym plonie nasion nie znajdowały się pozostałości po stosowanych środkach ochrony roślin. 

Faza rozwojowa roślin: BBCH 65-69 - początek opadania płatków kwiatowych do końca opadania płatków kwiatowych.

Zwalczane choroby: Zgnilizna twardzikowa, czerń krzyżowych

Substancje czynne do wyboru: fluopyram, dimoksystrobina, mefentriflukonazol, boskalid, protiokonazol, tebukonazol 

Technologia zabiegu T3: 

Propulse 250 SE - (fluopyram 125 g/l  + protiokonazol 125g/l) - dawka 0,8l/ha 

Pictor 400 SC- (dimoksystrobina 200 g/l + boskalid  200 g/l) - dawka 0,4 l/ha

Pictor Revy - (mefentriflukonazol 100 g/l, boskalid 200 g/l )- nowość na sezon 2024 ( następca Pictora 400SC) - dawka 1,0 l/ha. Środek zastosować zapobiegawczo lub z chwilą wystąpienia pierwszych objawów chorób, od fazy, gdy widoczne są pojedyncze nadal zamknięte pąki kwiatowe kwiatostanów bocznych do końca fazy, gdy 50% łuszczyn osiąga typową wielkość (BBCH 57-75).

Istnieją również warianty mocno ekonomiczne opierające się o tebukonazol. Nie przynosi on tak pożądanych rezultatów jak wyżej wymienione warianty, dlatego warto dodać do niego substancję z grupy SDHI np. boskalid, aby wjazd z tym zabiegiem przyniósł korzyść, która nie będzie zniwelowana stratą plonu wynikającą z przetrącenia roślin przejazdem po ścieżkach technologicznych.

 

Podsumowanie: 

W zabiegu T1 oprócz typowej ochrony fungicydowej warto również postawić na produkty, które będą działały na regulację pokroju rzepaku. 

Zabieg T2 powinien być traktowany jako zabieg interwencyjny, który ma przedłużyć ochronę roślin między zabiegiem T1 i docelowym zabiegiem T3. 

Na plantacjach mniej intensywnych warto zastanowić się nad technologią dwu zabiegową czyli mocnym zabiegiem T1 pod względem ochrony fungicydowej oraz zabiegiem T2/T3 stosowanym na początku kwitnienia rzepaku, który będzie spełniał funkcję wyniszczającą oraz zabezpieczającą łan.

Zabieg T3 podsumowuję ochronę rzepaku, dlatego nie warto na nim oszczędzać. Najlepszy efekt przynosi wykonanie go w okresie pełni kwitnienia.

Podstawą ochrony fungicydowej jest zmienność substancji czynnych w zabiegach ochrony roślin. 

W przypadku zabiegu T2 i T3 polecamy wykonać zabieg T2 jedną z opcji bardziej ekonomicznych czyli z substancjami z grupy strobiluryn i triazoli, a na zabieg T3 zastosować produkty, w których znajduje się substancja z grupy SDHI.