Zaraza ziemniaka – objawy, zapobieganie i zwalczanie

Spis treści:

Zaraza ziemniaka to jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych atakujących uprawy ziemniaków i pomidorów. W sprzyjających warunkach potrafi zniszczyć plantację w ciągu kilku dni, powodując znaczne straty w plonach oraz pogorszenie jakości bulw. Warto wiedzieć, jak rozpoznać pierwsze objawy, kiedy wykonać oprysk na zarazę ziemniaka oraz jakie środki na zarazę ziemniaka zapewniają skuteczną ochronę roślin.

Czym jest zaraza ziemniaka?

Zaraza ziemniaka to choroba wywoływana przez organizm Phytophthora infestans. Atakuje przede wszystkim ziemniaki, ale równie często pojawia się jako zaraza ziemniaka na pomidorach, szczególnie w uprawach gruntowych.

Patogen poraża liście, łodygi oraz bulwy. Choroba rozwija się bardzo szybko, zwłaszcza podczas wilgotnej i ciepłej pogody. Nieleczona prowadzi do zamierania naci, a także gnicia bulw zarówno w czasie wegetacji, jak i podczas przechowywania.

Dlatego odpowiednia ochrona ziemniaka przed zarazą powinna obejmować zarówno działania profilaktyczne, regularną obserwację plantacji i zabiegi chemiczne.

Jak wygląda początek zarazy ziemniaczanej?

Pierwsze objawy bywają trudne do zauważenia. Na brzegach lub końcach liści pojawiają się niewielkie, wodniste plamy o jasnozielonym lub oliwkowym zabarwieniu. W krótkim czasie ciemnieją i stają się brunatne.

Przy wysokiej wilgotności powietrza na spodniej stronie liści można zauważyć delikatny biały nalot, będący zarodnikami patogenu. To właśnie na tym etapie warto jak najszybciej zastosować odpowiedni oprysk na zarazę ziemniaka, aby zahamować rozwój choroby.

Jakie są objawy zarazy ziemniaczanej?

Typowe objawy obejmują:

• brunatne, szybko powiększające się plamy na liściach,
• biały nalot na spodniej stronie liści podczas wilgotnej pogody,
• zasychanie i obumieranie całej naci,
• brunatne przebarwienia na łodygach,
• twarde, brunatne plamy na bulwach,
• rozwój wtórnych zgnilizn podczas przechowywania.

Charakterystyczna zaraza ziemniaka na ziemniakach rozwija się błyskawicznie, dlatego nie warto zwlekać z reakcją po zauważeniu pierwszych symptomów.

Jakie warunki sprzyjają powstawaniu zarazy ziemniaczanej?

Rozwojowi choroby sprzyjają przede wszystkim:

• wysoka wilgotność powietrza (powyżej 80%),
• częste opady deszczu,
• długo utrzymująca się rosa,
• temperatura od około 15 do 22°C,
• gęste nasadzenia ograniczające przewiewność roślin.

Ryzyko infekcji znacząco wzrasta w drugiej połowie czerwca oraz w lipcu, gdy warunki pogodowe są szczególnie korzystne dla rozwoju patogenu.

Co jest najlepsze na zarazę ziemniaka?

Najlepsze efekty daje połączenie profilaktyki z właściwie dobraną ochroną chemiczną lub biologiczną.

Do najważniejszych działań należą:

• stosowanie zdrowych sadzeniaków,
• przestrzeganie zmianowania,
• usuwanie porażonych roślin,
• unikanie nadmiernego zagęszczenia plantacji,
• regularne monitorowanie upraw.

Jeśli pojawiają się pierwsze objawy lub prognozy wskazują na wysokie ryzyko infekcji, należy zastosować odpowiednie środki na zarazę ziemniaka. W zależności od etapu rozwoju choroby wykorzystuje się preparaty o działaniu kontaktowym, wgłębnym lub systemicznym.

Wiele osób zastanawia się również, co na zarazę ziemniaka sprawdzi się najlepiej w przydomowym ogrodzie. W takich uprawach warto łączyć profilaktykę z preparatami dopuszczonymi do stosowania amatorskiego oraz regularnie usuwać porażone części roślin.

Kiedy pryskać ziemniaki od zarazy?

Pytanie kiedy pryskać ziemniaki od zarazy pojawia się bardzo często, ponieważ termin zabiegu ma ogromny wpływ na jego skuteczność.

Pierwszy zabieg wykonuje się profilaktycznie przed pojawieniem się objawów - zwykle w okresie zwarcia międzyrzędzi lub zgodnie z komunikatami dotyczącymi zagrożenia infekcją.

Kolejne opryski przeprowadza się:

• po intensywnych opadach,
• w okresach wysokiej wilgotności,
• zgodnie z zaleceniami producenta preparatu,
• z zachowaniem odpowiednich odstępów między zabiegami wynoszącymi zazwyczaj 10-14 dni w sezonie, kiedy jest największe nasilenie choroby.

Regularny oprysk na zarazę ziemniaka pozwala skutecznie ograniczyć rozwój choroby nawet w sezonach o dużej presji patogenu.

Ochrona ziemniaka przed zarazą - najważniejsze zasady

Skuteczna ochrona ziemniaka przed zarazą opiera się na kilku elementach:

• wybieraniu zdrowego materiału sadzeniowego,
• sadzeniu odmian o podwyższonej odporności,
• właściwym nawożeniu,
• usuwaniu resztek pożniwnych,
• przestrzeganiu zmianowania,
• systematycznym wykonywaniu lustracji plantacji,
• stosowaniu odpowiednio dobranych fungicydów.

Kompleksowe podejście znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby i pozwala uzyskać wyższy oraz lepszej jakości plon.

Jak wykonać zabieg fungicydowy w uprawie ziemniaka?

Rolnik wykonujac zabieg fungicydowy w ochronie ziemniaków musi zwrócić uwagę na kilka czynników, które mają bardzo duży wpływ na jego skuteczność.

• intensywność porażenia roślin ziemniaka - wpływa na dobranie odpowiedniego preparatu, który nie będzie działał tylko zapobiegawczo, ale również interwencyjnie i wyniszczająco.
• jakość wody do sporządzania cieczy użytkowej - takie parametry jak twardość wody i jej pH mają kluczowe znaczenie w przypadku ochrony fungicydowej. Zbyt twarda woda o za wysokim odczynie będzie powodowała zmniejszenie skuteczności zabiegu nawet o kilkadziesiąt %. Bardzo ważne jest stosowanie odpowiednich kondycjonerów, które wpływają na poprawienie parametrów jakościowych cieczy roboczej
• pokrycie łanu cieczą roboczą - jest to jedna z najważniejszcych kwesti dotycząca zabiegu fungicydowego. W zależności od odmiany ziemniaka rolnik ma doczynienia z inną gęstością i wysokością łęciny. To właśnie jej gęstość i wysokość wpływa między innymi na potrzebną ilość wody wymaganej do wykonania skutecznego zabiegu. Bardzo często jest potrzeba zastosowania dawek nawet 400-500 litrów wody na hektar co jest dawką dużo wyższą od tych stosowanych w uprawach zboż, kukurydzy czy rzepaku, które mieszczą się w przedziale 200-300 litrów wody na hektar. Bardzo ważne jest również zastosowanie adiuwantów poprawiających rozprowadzenie cieczy roboczej po liściach i ich przyklejenie.

Czy zaraza ziemniaka jest szkodliwa dla ludzi?

Sama zaraza ziemniaka nie stanowi zagrożenia dla zdrowia człowieka. Patogen wywołujący chorobę rozwija się wyłącznie na roślinach i nie zakaża ludzi ani zwierząt.

Nie zaleca się jednak spożywania bulw silnie porażonych przez chorobę. Uszkodzone ziemniaki łatwo ulegają wtórnym infekcjom bakteryjnym i grzybowym, które pogarszają ich jakość oraz wartość spożywczą. Do przechowywania i konsumpcji najlepiej wybierać wyłącznie zdrowe, nieuszkodzone bulwy.

Środki ochrony roślin do walki z zarazą ziemniaczaną

Zorvec Entecta - inowacyjny fungicyd przeznaczony do walki z zarazą ziemniaczaną. Obecnie najmocniejszy na rynku odznaczający się ochroną na poziomie 4,9/5 pkt wg skali EuroBlight. Zorvec Entecta wyróżnia sie posiadaniem w składzie dwóch substancji czynnych o uzupełniających się machanizmach działania. Chroni nowe przyrosty ziemniaków. Jest odporny na zmywanie przez deszcz już po 20 minutach od zabiegu. Okres karencji wynosi 7 dni.

Infinito 687,5SC - znany już przez rolników fungicyd o skytecznym działaniu systemicznym i wgłębnym. Posiada w swoim składzie dwie substancje czynne stosowane do ochrony w sposób zapobiegawczy i interwencyjny. Okres karencji oprysku Infinito wynosi 7 dni.

Divexo - jeden z nowszych fungicydów na rynku ochrony ziemniaka posiadający bardzo dobrze znane substancje czynne: ametoktradyne i chlorowodorek propamokarbu. Przeznaczony jest głównie do ochrony zapobiegawczej. Divexo odznacza się również bardzo dobrą odpornością na zmywanie przez deszcz.

Carial Flex - dwu substancjowy fungicyd przeznaczony do walki z zarazą ziemniaka. Charakteryzuje się bardzo dobrą skutecznością (4,4 pkt w skali Euroblight), szybkim tempem wchłaniania i wnikania w głąb rośliny, zwalcza wszystkie patotypy zarazy, karencja wynosi 7 dni.

Carial Star 500 SC - środek o działaniu wgłębnym, powierzchniowym i systemicznym do zwalczania zarazy ziemniaczanej i alternariozy. Odporny na zmywanie przez deszcz już po 15 minutach od wykonania zabiegu. Należy stosować go na samym początku infekcji lub interwencyjnie od początku zawiązywania bulw do początku żółknięcia liści. Posiada bardzo krótki okres karencji, który wynosi tylko 3 dni. Jest to szczególne ważne w przypadku uprawy ziemniaków wczesnych sprzedawanych na świeży lokalny rynek.

Curzate Gachinko Pak - jest to zestaw składający się z dwóch produktów Curzate 60WG oraz Gachinko. Pak ten zawiera dwie substancje czynne cymoksanil i amisulbrom, które skutecznie radzą sobie z Phytophthora infestans. Subtancje te posiadaja odmienne mechanizmy działania radząc sobie z chorobami, które już znajdują się na plantacji oraz działając zapobiegawczo i chroniąc rośliny przed kolejnymi infekcjami.

Axidor - kolejny dwuskładnikowy fungicyd o działaniu układowym i wgłębnym przeznaczony do działania zapobiegawczego i interwencyjnego. Okres karencji środka Axidor wynosi 14 dni.

Fluazinova - fungicyd jednoskładnikowy o działaniu powierzchniowym do stosowania zapobiegawczego przeciwko zarazie ziemniaczanej. Działa skutecznie w ochronie naci oraz bulw ziemniaka. Okres karencji wynosi 7 dni.

Ridomil Gold R - w jego składzie znajdziemy metalaksyl-M oraz miedź w postaci tlenochlorku miedzi. Należy stosować go zapobiegawczo lub natychmiast w momencie zauważenia pojawienia się infekcji. Jego okres karencji w uprawie ziemniaka wynosi 20 dni.

Podsumowanie

Zaraza ziemniaka pozostaje jedną z największych przyczyn strat w uprawach ziemniaków i pomidorów. Kluczem do ograniczenia jej rozwoju jest szybkie rozpoznanie pierwszych objawów, właściwa profilaktyka oraz odpowiednio dobrany oprysk na zarazę ziemniaka. Stosując skuteczne środki na zarazę ziemniaka, prowadząc regularną obserwację plantacji oraz dbając o właściwą ochronę ziemniaka przed zarazą, można znacznie ograniczyć ryzyko wystąpienia choroby i zabezpieczyć plon przed poważnymi stratami.