Regulacja rzepaku wiosną - kiedy i czym skracać?

Wiosenny zabieg regulujący w rzepaku

Po okresie zimowym rzepakowi dostarcza się dużą ilość azotu oraz innych składników pokarmowych budujących plon. Mając do dyspozycji dużą ilość składników pokarmowych oraz dodatnie temperatury rozpoczynające wegetacje rzepak zaczyna intensywnie rosnąć. Skracanie rzepaku w terminie wiosennym ma za zadanie ograniczyć wzrost pędu głównego rzepaku i spowodować, że pędy boczne zrównają się z wysokością pędu głównego. Wykonanie tego zabiegu sprawi, że łan będzie wyrównany i rośliny nie będą ze sobą konkurować o dostęp do światła co spowoduje równy wzrost i równomierne dojrzewanie. Kiedy należy przeprowadzić ten zabieg, jakie preparaty zastosować oraz jakie inne pozytywne aspekty niesie zabieg regulacji?

Kiedy przeprowadzić zabieg regulacji plantacji rzepaku wiosną?

Skracanie rzepaku ozimego wykonuje się w momencie, w którym rzepak intensywnie wzrasta. Jest to w faza wzrostu pędu głównego. Pęd główny intensywnie zaczyna wędrować w górę powodując znaczną różnicę we wzroście w stosunku do pędów bocznych. 

W momencie zastosowania regulatora pęd główny jest mocno hamowany, natomiast energia, która znajduje się w tym momencie w rzepaku jest przekazywana głównie pędom bocznym. Roślina rzepaku posiadająca 10-12 liści na początku wiosny może wytworzyć 8-10 rozgałęzień bocznych. Odmiany mieszańcowe swój plon budują głównie z rozgałęzień  bocznych, dlatego powinno się je traktować wyższymi dawkami regulatorów niż odmiany populacyjne, których plon nie jest, aż w tak dużym stopniu budowany przez rozgałęzienia boczne.

Wiosenna regulacja pokroju i ochrona fungicydowa powinna być przeprowadzona po wstępnej ocenie stanu plantacji w fazie BBCH 30-32. Pęd rzepaku powinien osiągać wtedy wysokość 10-15 cm. Wykonanie zabiegu w tej fazie daje najlepsze rezultaty. Możliwe jest wykonywanie poprawek do fazy BBCH 50.

Rzepak można skracać również jesienią, a więcej o tym przeczytasz w naszym wpisie: Dlaczego warto skracać rzepak jesienią?

Korzyści z wiosennej regulacji rzepaku

Głównym zadaniem zabiegu regulacji wzrostu rzepaku jest wyrównać łan roślin poprzez ograniczenie dominacji pędu głównego i rozwój pozostałych pędów. Wyrównany łan powoduje, że rośliny nie konkurują ze sobą. Mają równe szanse w dostępności światła i składników pokarmowych. Wyrównanie łanu powoduje również równomierne kwitnienie i dojrzewanie roślin co powoduje wytwarzanie nasion dobrej jakości.

Skracanie rzepaku zwiększa również odporność roślin na wyleganie. Poprzez zmniejszenie wysokości roślin nie są one tak podatne na niekorzystne warunki pogodowe. Rośliny stojące do żniw łatwiej jest zebrać, ale również są bardziej zdrowe i nie osypują się tak bardzo jak rośliny, które są wylęgnięte.

Przekierowanie energii w roślinie z rozwoju głównego pędu na rozwój pozostałych pędów powoduje również, że część tej energii trafia również do korzenia i powoduje rozbudowę systemu korzeniowego, który może sięgać głębiej i pobierać wodę i składniki pokarmowe z głębszych warstw gleby.

Wykonanie zabiegu skracania wiąże się przeważnie z zastosowaniem ochrony roślin przed patogenami chorobotwórczymi takimi jak sucha zgnilizna kapustnych, szara pleśń, czy czerń krzyżowych. Dzieje się tak dlatego, że w skracaniu rzepaku znajdują się środki zawierające w swoim składzie substancje z grupy fungicydów.

Korzyści płynące z tego zabiegu pozwalają walczyć rolnikowi o najwyższy plon nasion rzepaku.

Jaki regulator wzrostu wybrać?

Wybór odpowiedniego preparatu należy odpowiednio przemyśleć w oparciu o stan roślin po zimie. Po spoczynku zimowym rzepaku należy ocenić stan roślin i stopień przezimowania plantacji, ilość sztuk roślin na 1m² oraz stwierdzić czy wytworzona ilość liści rzepaku jest optymalna ponieważ, to ona predysponuje późniejszą ilość rozgałęzień bocznych. Plantacje, które bardzo dobrze rozwinęły się jesienią, posiadają 10-12 liści i nie widać na nich niedoborów składników pokarmowych, uszkodzeń spowodowanych działaniem warunków pogodowych i porażeniem chorobami należy potraktować regulatorami z górnej półki i zastosować górne dawki środka. W sytuacji wystąpienia plantacji o słabszym rozwoju jesienią spowodowanym np. późnym siewem lub wystąpieniem niesprzyjających warunków pogodowych do regulacji pokroju warto również stosować produkty sprawdzone o dobrych nośnikach. W takim przypadku należy dzielić dawki i zastosować je w dwóch zabiegach w odstępie 1-2 tygodni.

Najlepsze działanie regulujące wzrost rzepaku posiadają środki zawierające substancje z grupy regulatorów wzrostu oraz substancje z grupy fungicydów, przeważnie grupy triazoli, które oprócz działania regulującego działają głównie na choroby grzybowe rzepaku.

Triazolami o najsilniejszym działaniu skracającym łan są paklubotrazol, tebukonazol, metkonazol, protiokonazol, difenokonazol (kolejność podana od substancji najsilniej do najsłabiej skracającej)

Preparaty do regulacji wzrostu i ochrony fungicydowej rzepaku

Środkiem łączącym substancje z tych dwóch grup jest Caryx 240 SL. Zawiera on w swoim składzie chlorek mepikwatu oraz metkonazol, który wspomaga działanie regulacji, lecz działa głównie wyniszczająco i interwencyjnie na patogeny chorobotwórcze.
W większym stopniu ten środek ma działanie regulujące niż fungicydowe. Wiosną Caryx 240SL powinno się stosować w dawce: 1-1,2 l/ha

Równie dobrą skutecznością skracającą odznacza się Toprex 375 SC zawierający w swoim składzie dwa triazole: difenokonazol i paklobutrazol. Działają one wyniszczająco i interwencyjnie na choroby grzybowe: głównie suchą zgniliznę kapustnych, szarą pleśń i czerń krzyżowych, ale dzięki obecności w składzie paklobutrazolu posiada również dobre działanie skracające łan rzepaku i powodujące jego wyrównanie. Toprex należy stosować w standardowej ilości 0,35 l/ha. W przypadku bardzo mocnych i wyrośniętych plantacji można zwiększyć tą dawkę do 0,5 l/ha.

Produktem, który również zawiera w swoim składzie dwa triazole: tebukonazol i protiokonazol jest Tilmor 240 EC. Zapewnia on odpowiednie skrócenie i wyrównanie roślin oraz ochronę fungicydową. Jego dawkowanie wynosi 1 l/ha.

Rzepaki ozime, które wiosną są osłabione należy traktować dawkami dzielonymi, aby nie spowodować kompensacji środka regulującego w momencie krytycznym dla rośliny. Doświadczenia rolników pokazują także, że schodzą czasem z dawek głównych środków na rzecz sporządzenia mieszaniny z tebukonazolem w ilości 125-180 g substancji środka /ha.

Moddus 250 EC w regulacji łanu rzepaku

Innym, ale mniej popularnym podejściem w regulacji rzepaku jest stosowanie preparatów zawierających w swoim składzie tylko substancje regulujące wzrost. Takim środkiem jest Moddus 250 EC zawierający trineksapak etylu. Znajduje on zastosowanie w przypadku plantacji, które są rzadkie wiosną i rolnikowi zależy mocno na uzyskaniu jak największej liczby rozgałęzień. Jego zastosowanie powoduje silne wstrzymanie wzrostu pędu głównego i rozwój pędów bocznych. W przypadku jego użycia należy dodatkowo zastosować substancje chroniące rzepak przed patogenami chorobotwórczymi.

Nowym podejściem jest natomiast zastosowane 0,15-0,2l Moddusa 250 EC w fazie zielonego pąka rzepaku. Zabieg ten ma na celu ograniczyć wzrost roślin w ostatnim etapie wegetacji. W przeprowadzonych badaniach w stosowaniu takiej ilości środka w tej fazie zauważono również wzrost zaolejenia nasion o średnio 2% w stosunku do kontroli.