Nasiona kukurydzy

Hodowcy prowadzą odmiany pod konkretne przeznaczenie, a COBORU ocenia je w osobnych doświadczeniach na ziarno i na kiszonkę. Dobór odmiany warto zacząć od pytania, do czego posłuży plon:

• kukurydza na ziarno – liczy się plon ziarna, gęstość ziarna w stanie zsypnym i jak najniższa wilgotność w czasie zbioru,
• kukurydza na kiszonkę – liczy się plon suchej masy, udział kolb (skrobia) oraz strawność włókna części wegetatywnych,
• kukurydza na biogaz – liczy się maksymalny plon biomasy z hektara, dlatego wybiera się zwykle odmiany wysokie i późniejsze,
• CCM (kiszonka z rozdrobnionych kolb) – sprawdzają się odmiany o mniejszym udziale osadek w kolbie.

Część odmian ma charakter uniwersalny i sprawdza się zarówno na ziarno, jak i na kiszonkę. Warto wtedy pamiętać, że ta sama odmiana może mieć inną liczbę FAO w użytkowaniu ziarnowym i kiszonkowym.

Istnieje podział na grupy: odmiany wczesne, średniowczesne, średniopóźne, oraz późne. Według klasyfikacji stosowanej przez COBORU wyglądają one następująco:

• odmiany wczesne – FAO do 230,
• odmiany średniowczesne – FAO 240–250,
• odmiany średniopóźne – FAO 260–290,
• odmiany późne – FAO powyżej 290.

Podział ten ma między innymi wpływ na dobór wczesności zbioru kukurydzy do długości okresu wegetacyjnego. W rejonach o długim okresie wegetacji czyli np. południu kraju można wysiewać odmiany o zdecydowanie większym FAO np. 260-300 niż w rejonach północnych, gdzie rolnicy wysiewają nasiona o liczbie FAO 200-240, ponieważ wysiew odmian późniejszych wiąże się z ryzykiem zbioru kukurydzy o bardzo wysokiej wilgotności ziarna. Liczba FAO ma również pośredni wpływ na potencjał plonowania. Dłuższy okres wegetacyjny powoduje, że rośliny są w stanie wytworzyć więcej energii poprzez dłużej trwającą fotosyntezę oraz sumę temperatur efektywnych, co przekłada się finalnie na osiągnięcie wyższych plonów.

Przy wyborze FAO warto kierować się praktyczną zasadą:

• na kiszonkę można wysiać odmianę o FAO wyższym o ok. 10–30 jednostek niż na ziarno w tym samym gospodarstwie, bo zbiór następuje wcześniej (przy ok. 30–35% suchej masy w całej roślinie),
• przy uprawie na ziarno bezpieczniej wybrać odmianę nieco wcześniejszą – różnica kilku punktów procentowych wilgotności ziarna to realne pieniądze przy suszeniu,
• dobrym rozwiązaniem jest wysiew 2–3 odmian o różnej wczesności, co rozkłada w czasie zbiór i ogranicza ryzyko pogodowe.

Odmiana kukurydzy - typ ziarna

• Flint (szkliste) – ziarno prawie okrągłego kształtu i barwy bardziej pomarańczowej. W ziarnie znajduje się skrobia typu szklistego. Dzięki tej skrobi ziarno to jest bardziej polecane jako pasza treściwa w żywieniu bydła oraz w przeznaczeniu do produkcji artykułów spożywczych takich jak mąka kukurydziana, kasza kukurydziana oraz inne. Odmiany flint lepiej znoszą chłody na początku wegetacji, ale wolniej oddają wodę z ziarna przed zbiorem.
• Dent (zębokształtne) – ziarno płaskiej i wydłużonej budowy. Posiada na szczycie ziarniaka charakterystyczne wgłębienie. W ziarnie znajduje się skrobia typu mączystego. Jest przeznaczane głównie do produkcji skrobi, alkoholu oraz bioetanolu i biogazu. Odmiany dent szybciej dosychają jesienią, zwłaszcza przy suchej pogodzie, ale mają większe wymagania cieplne przy siewie.
• Typ pośredni (flint-dent) – coraz więcej hodowli stara się łączyć te dwa typy i wytwarzać kolby typu flint-dent, które łączą dobry start wiosną z przyzwoitym tempem oddawania wody.

• lepiej rozwinięty system korzeniowy,
• mniejszą transpirację wody,
• przystosowaną do takich warunków budowę morfologiczną roślin.

Zwracanie uwagi na ten aspekt w uprawie kukurydzy zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Kukurydza jest wysiewana na dużych areałach (łącznie na ziarno i kiszonkę to już blisko 2 mln hektarów, w tym ponad 1,3 mln ha na ziarno) oraz często jest uprawiana w monokulturze. Wiąże się to z coraz większą presją ze strony chorób, szczególnie:

• fuzariozy kolb kukurydzy,
• zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi (fuzariozy łodyg),
• żółtej plamistości liści,
• głowni guzowatej i pylącej kukurydzy,
• drobnej plamistości liści.

Dużym zagrożeniem jest też omacnica prosowianka – szkodnik, którego żerowanie w łodygach i kolbach otwiera drogę fuzariozom. Dokonując wyboru warto zwracać uwagę na cechy odporności danej odmiany na te choroby i szkodniki. Rzetelnym źródłem porównań są wyniki porejestrowych doświadczeń COBORU oraz listy odmian zalecanych do uprawy w województwach. Więcej o rozpoznawaniu i zwalczaniu chorób przeczytasz w artykule 7 najczęstszych chorób kukurydzy i jak je zwalczać.

Odporność na wyleganie

• bardzo trudno się zbiera (zapychanie słomy kukurydzianej na przystawce oraz znajdowanie się części kolb na ziemi),
• może nie oddawać wody w końcowym etapie dojrzałości jak rośliny stojące.

Kukurydza na kiszonkę, kukurydza na ziarno -inne cechy agrotechniczne

Oprócz cech wymienionych powyżej warto zwrócić uwagę również na inne aspekty, takie jak:

• dobry wigor początkowy – ważny w przypadku przyśpieszonych i opóźnionych siewów lub wykonania ich w niekorzystnych warunkach atmosferycznych oraz warunkach glebowych, np. na glebach ciężkich,
• szybkie oddawanie wody z ziarna – pozwala zbierać ziarno o niższej wilgotności, co pozwala uzyskać niskie koszty suszenia,
• gen stay green – zapewnia przedłużoną zieloność roślin, co wpływa na możliwość dłuższego czasu na zbiór na kiszonkę, a w przypadku odmian kukurydzy na ziarno pozwala wydłużyć okres wegetacji, w którym produkowana jest przez roślinę energia, która wpływa na masę nasion, czyli na plon ziarna,
• strawność (w odmianach kiszonkowych) – im lepsza strawność włókna, tym więcej mleka lub przyrostu z każdej tony paszy,
• typ mieszańca – odmiany dwuliniowe (SC) są bardzo wyrównane i mają wysoki potencjał plonowania, a trójliniowe (TC) zwykle lepiej tolerują zmienne warunki uprawy.

Jak ważna jest wczesność i tempo oddawania wody, pokazał sezon 2025 – według badań IBPRS średnia wilgotność ziarna kukurydzy w czasie zbioru wyniosła 25,8%, a w ponad połowie próbek przekraczała 25%.

Nawet najlepszy materiał siewny kukurydzy nie pokaże swojego potencjału, jeśli zostanie wysiany w złym terminie lub w niewłaściwej obsadzie. Przed zakupem warto zaplanować:

• termin siewu – decyduje temperatura gleby, a nie kalendarz. Siew rozpoczyna się, gdy gleba na głębokości siewu przez kilka dni utrzymuje co najmniej 8–10°C, co w Polsce wypada zwykle od drugiej połowy kwietnia do początku maja. Odmiany flint i flint-dent można siać nieco wcześniej, dent lepiej do cieplejszej gleby,
• głębokość siewu – zwykle 4–6 cm (płycej na glebach ciężkich, głębiej na lżejszych i przesychających),
• rozstawę rzędów – najczęściej 70 lub 75 cm,
• obsadę roślin – orientacyjnie ok. 70–85 tys. roślin/ha na ziarno oraz ok. 80–95 tys. roślin/ha na kiszonkę i biogaz. Na słabszych, suchych stanowiskach obsadę się obniża, a dokładne zalecenia podaje hodowca konkretnej odmiany,
• liczbę jednostek siewnych – nasiona kukurydzy sprzedawane są w jednostkach siewnych liczonych w sztukach nasion (najczęściej 50 tys., niektóre odmiany 80 tys. nasion), a nie na kilogramy.

Po siewie kluczowe jest szybkie odchwaszczenie plantacji, bo kukurydza w początkowych fazach bardzo słabo konkuruje z chwastami. Podpowiadamy, jak to zrobić, w poradniku Oprysk na chwasty w kukurydzy – kiedy i jaki preparat wybrać.

Co oznaczają symbole w nazwach produktów

W naszym sklepie przy każdej odmianie podajemy informacje, które ułatwiają porównanie oferty:

• C1 – kwalifikowany materiał siewny pierwszego rozmnożenia, z gwarancją czystości odmianowej i zdolności kiełkowania,
• 50 tys. / 80 tys. – liczba nasion w opakowaniu (jednostce siewnej),
• nazwa zaprawy (np. Korit, Force) – informacja o dodatkowym zaprawieniu nasion, np. środkiem odstraszającym ptaki lub insektycydem chroniącym kiełkujące rośliny przed szkodnikami glebowymi.