Jak zwalczyć skrzypionkę zbożową w pszenicy?

Spis treści:

Skrzypionka zbożowa to jeden z najczęściej występujących szkodników w uprawach zbóż, szczególnie w pszenicy ozimej i zbożach jarych. Jej obecność może prowadzić do znacznego osłabienia roślin, ograniczenia powierzchni asymilacyjnej liści oraz finalnie do spadku plonowania. Skutki żerowania tego szkodnika są bardzo poważne, dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie zagrożenia i skuteczne wdrożenie odpowiednich metod ochrony.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest skrzypionka zbożowa, jakie daje objawy oraz kiedy najlepiej wykonać oprysk na skrzypionkę w pszenicy. Omawiamy także działania profilaktyczne, które pomagają ograniczyć liczebność szkodnika już jesienią.

Czym jest i jak wygląda skrzypionka zbożowa

Skrzypionka zbożowa to niewielki chrząszcz należący do rodziny stonkowatych. Najczęściej w uprawach zbóż spotykane są dwa gatunki: skrzypionka zbożowa oraz skrzypionka błękitek. Dorosłe owady osiągają długość około 4–5 mm i mają charakterystyczne metalicznie połyskujące pokrywy skrzydeł.

Największe szkody powodują jednak larwy. Są żółtawe, pokryte ciemnym śluzem i żerują głównie na liściach zbóż. W wyniku ich działalności pojawiają się charakterystyczne podłużne uszkodzenia pomiędzy nerwami liści.

Skrzypionka zbożowa objawy

Pierwsze objawy obecności szkodnika można zauważyć na przełomie maja i czerwca. Typowe symptomy to:

• podłużne „okienka” i prześwity na liściach,
• zasychanie uszkodzonych fragmentów blaszki liściowej,
• ograniczenie powierzchni fotosyntezy,
• osłabienie wzrostu roślin,

Silne występowanie skrzypionki w pszenicy może prowadzić nawet do kilkunastoprocentowych strat plonów, szczególnie gdy uszkodzeniu ulega liść flagowy.

Kiedy atakuje skrzypionka

Dorosłe chrząszcze pojawiają się zazwyczaj wczesną wiosną, gdy temperatura dobowa przekracza około 10°C. Początkowo żerują na liściach zbóż ozimych, a następnie samice składają jaja na roślinach.

Największe zagrożenie dla plantacji stanowią jednak larwy, które pojawiają się zwykle od maja do czerwca. To właśnie wtedy dochodzi do intensywnego uszkodzenia liści. Skrzypionka zbożowa szczególnie chętnie atakuje:

• pszenicę ozimą,
• jęczmień,
• owies,
• pszenżyto.

Wysokie temperatury i umiarkowane opady sprzyjają szybkiemu namnażaniu się szkodnika. Regularny monitoring plantacji pozwala wcześnie wykryć zagrożenie i ograniczyć straty.

Kiedy stosować oprysk na skrzypionkę zbożową

Skuteczne zwalczanie skrzypionki zbożowej wymaga odpowiedniego terminu wykonania zabiegu. Najważniejsze jest monitorowanie liczby larw i chrząszczy na roślinach.

Przyjmuje się, że próg ekonomicznej szkodliwości wynosi średnio:

• 1–1,5 larwy na źdźble w fazie liścia flagowego,
• około 10% uszkodzonej powierzchni liści.

Oprysk na skrzypionkę w pszenicy najlepiej wykonać w momencie masowego wylęgu larw, zanim zdążą one mocno uszkodzić liście. Zbyt późny zabieg może znacząco obniżyć skuteczność ochrony.

Do zwalczania skrzypionki zbożowej stosuje się najczęściej insektycydy zawierające substancje z grupy pyretroidów lub acetamipryd. Wybierając środek ochrony roślin, warto zwrócić uwagę na:

• aktualną rejestrację preparatu,
• temperaturę działania środka,
• okres karencji,
• możliwość łączenia zabiegu z fungicydem.

W praktyce wielu rolników wykonuje zabieg łącznie z ochroną fungicydową T2 lub T3, co pozwala ograniczyć koszty przejazdu.

Działania profilaktyczne w okresie jesiennym

Choć największe szkody skrzypionka zbożowa powoduje wiosną, działania profilaktyczne warto rozpocząć już jesienią. Odpowiednia agrotechnika może znacząco ograniczyć liczebność szkodnika w kolejnym sezonie.

Najważniejsze działania profilaktyczne obejmują:

Prawidłowy płodozmian

Unikanie wieloletniej uprawy zbóż po sobie zmniejsza ryzyko nagromadzenia szkodników na polu.

Staranna uprawa pożniwna

Wykonanie podorywki i dokładne przyoranie resztek pożniwnych pomaga ograniczyć miejsca zimowania chrząszczy.

Monitoring plantacji

Regularna obserwacja upraw wiosną pozwala szybciej wykryć obecność szkodnika i podjąć decyzję o ochronie.

Skrzypionka w pszenicy – dlaczego szybka reakcja jest tak ważna?

Skrzypionka w pszenicy może bardzo szybko doprowadzić do uszkodzenia liści odpowiedzialnych za budowanie plonu. Szczególnie niebezpieczne są larwy żerujące na liściu flagowym oraz podflagowym. Brak odpowiedniej ochrony może skutkować spadkiem masy tysiąca ziaren i pogorszeniem parametrów jakościowych zboża.

Połączenie ochrony chemicznej z odpowiednią agrotechniką pozwala skutecznie ograniczyć występowanie skrzypionki zbożowej i zabezpieczyć wysoki plon pszenicy.

Jaki oprysk na skrzypionkę w pszenicy?

Cyperkill Max 500 EC - (cypermetryna) - jeden z najpopularniejszych pyretroidów przeznaczonych do zwalczania skrzypionki zbożowej. Na roślinie działa głównie powierzchniowo. Na szkodniki w sposób kontaktowy i żołądkowy. Dawkowanie Cyperkill max wynosi 50 ml/ha. Zamiennik: Sherpa 100 EC.

Karate Zeon 050 CS - (lambada-cyhalotryna) - działa kontaktowo i żołądkowo. Dawkowanie Karate w zwalczaniu skrzypionki wynosi 75-100 ml/ha. Zabieg najlepiej wykonać w fazie początku wylęgania się larw. Zamiennik Labamba

Leptosar 200 SL - (acetamipryd) - jako jeden z nielicznych na roślinie działa powierzchniowo, wglębnie i systemicznie co powoduję przedłużony czas działania. Dawkowanie wynosi 200ml/ha. Zamiennik Los Ovados 200SE

Sumi Alpha 050 EC - (esfenwelerat) - działa powierzchniowo. Dawkowanie wynosi 250 ml/ha. Należy go stosować od momentu wylęgania się larw skrzypionki.

Inazuma 130 WG - (acetamipryd, lambda-cyhalotryna) - dzięki połączeniu dwóch substancji czynnych wykazuje działanie powierzchniowe, wgłębne i systemiczne. Jest przeznaczony głównie do zwalczania mszycy zbożowej, ale zwalcza również skrzypionkę. Zamiennik Nepal 130 WG.

Decis Mega 50EW - (deltametryna) - kolejna substancja z grupy pyretroidów o działaniu powierzchniowym. Dawkowanie wynosi 100- 125ml/ha. Odpowiednim terminem stosowania jest tak jak w poprzednich przypadkach początek wylęgania larw skrzypionki zbożowej. Zamiennik Delmetros 100 SC

FAQ

Czy mospilan działa na skrzypionki?

Substancja acetamipryd zawarta w preparacie Mospilan 20 SP wykazuje działanie zwalczające skrzypionkę zbożową co przekłada się na skuteczność tego środka. Należy jednak pamiętać, że zbyt często stosowana ta sama substancja czynna może powodować uodpornienia szkodników co zmniejsza skuteczność substancji czynnej. W zwalczaniu skrzypionki zbożowej zalecana jest również rotacja substancji czynnych.

Czy płodozmian może pomóc w zwalczaniu skrzypionki?

Tak, płodozmian jest jednym z czynników ograniczających liczbę insektów oraz zarodników grzybów. Jest to jeden z najprostszych i najtańszych sposobów, który nie wymaga użycia środków chemicznych.

Czy pogoda wpływa na żerowanie skrzypionki?

Tak. Pogoda ma bardzo istotny wpływ na namnażanie się skrzypionki co przekłada się w późniejszym czasie na żerowanie. Najwięcej skrzypionki zbożowej pojawia się po okresie opadów deszczu i nastania dni z wysokimi temperaturami za dnia i w nocy. Samo żerowanie najmocniej można zauważyć w dni suche z umiarkowaną temperaturą powietrza oscylującą w okolicy 20 stopni celsjusza.

*zdjęcie skrzypionki autorstwa Vengolis na licencji https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/