Ostrożeń polny – zwalczanie, szkodliwość i charakterystyka

Spis treści:

Ostrożeń polny to jeden z najbardziej uciążliwych chwastów wieloletnich występujących na polach uprawnych w Polsce. Ze względu na silnie rozwinięty system korzeniowy oraz zdolność do intensywnego rozmnażania wegetatywnego bardzo szybko opanowuje plantacje zbóż, kukurydzy, ziemniaków czy rzepaku. Skuteczne zwalczanie ostrożnia polnego wymaga połączenia odpowiednich metod agrotechnicznych, mechanicznych oraz chemicznych. Sam jednorazowy zabieg często nie wystarcza, ponieważ chwast łatwo odrasta z fragmentów korzeni pozostających w glebie.

W poniższym artykule przedstawiamy charakterystykę ostrożnia polnego, jego szkodliwość oraz najskuteczniejsze sposoby ograniczania jego występowania.

Czym jest ostrożeń polny?

Ostrożeń polny (Cirsium arvense) jest wieloletnim chwastem należącym do rodziny astrowatych. Występuje powszechnie na terenie całej Polski i zasiedla zarówno pola uprawne, jak i ugory, miedze oraz nieużytki.

Roślina osiąga zazwyczaj od 50 do 150 cm wysokości. Charakterystyczne cechy ostrożnia to:

• sztywna, rozgałęziona łodyga,
• podłużne, kolczasto ząbkowane liście,
• fioletowe lub różowofioletowe kwiatostany,
• bardzo rozbudowany system korzeniowy sięgający nawet kilku metrów w głąb gleby.

Największym problemem jest właśnie system korzeniowy. Korzenie poziome mogą rozrastać się na kilka metrów od rośliny matecznej, a z każdego ich fragmentu powstają nowe pędy. Dzięki temu nawet niewielkie uszkodzenie chwastu podczas uprawy nie prowadzi do jego eliminacji, lecz często powoduje dalsze rozprzestrzenianie.

Roślina rozmnaża się również z nasion, które mogą być przenoszone przez wiatr na znaczne odległości.

Jakie straty może wywołać ostrożeń w zbożu?

Obecność ostrożnia polnego na plantacjach zbóż prowadzi do znacznych strat ekonomicznych. Chwast bardzo skutecznie konkuruje z roślinami uprawnymi o:

• wodę,
• składniki pokarmowe,
• światło,
• miejsce do wzrostu.

Silnie rozwinięty system korzeniowy pobiera duże ilości azotu, fosforu oraz potasu, ograniczając ich dostępność dla zbóż. W efekcie rośliny uprawne mają do wykorzystania mniej składników odżywczych, potrzebnych do wytworzenia maksymalnego plonu.

Szczególnie problematyczne jest ostrożeń polny zwalczanie w pszenicy, ponieważ chwast może utrzymywać się na plantacji przez wiele lat, jeśli nie zostanie odpowiednio zwalczony.

Ostrożeń polny czym zwalczać?

Wielu rolników zastanawia się, czym zwalczyć ostrożeń polny w pszenicy lub innych uprawach. Odpowiedź zależy od stopnia zachwaszczenia oraz rodzaju plantacji.

Najlepsze efekty przynosi zintegrowane podejście, które obejmuje:

• prawidłowy płodozmian,
• regularne zabiegi uprawowe,
• niszczenie odrostów korzeniowych,
• stosowanie odpowiednio dobranych herbicydów.

W praktyce skuteczne ostrożeń polny zwalczanie wymaga systematyczności. Nawet dobrze wykonany zabieg chemiczny może wymagać powtórzenia w kolejnych sezonach, ponieważ część korzeni pozostaje żywa.

W przypadku zbóż ozimych oraz jarych szczególnie ważne jest odpowiednie dobranie terminu zabiegu. Największą skuteczność osiąga się wtedy, gdy chwast intensywnie rośnie i transportuje substancje odżywcze do korzeni.

Metody chemiczne zwalczania ostrożnia polnego

Chemiczne zwalczanie ostrożnia polnego należy do najskuteczniejszych sposobów ograniczania tego chwastu. Kluczowe znaczenie ma jednak właściwy termin wykonania zabiegu.

Najlepsze efekty uzyskuje się podczas intensywnego wzrostu ostrożnia, kiedy roślina posiada dobrze rozwiniętą rozetę liści i aktywnie transportuje substancje do systemu korzeniowego.

W zależności od rodzaju uprawy stosuje się herbicydy zawierające różne substancje czynne dopuszczone do danego gatunku. W praktyce odpowiednio dobrany na ostrożeń polny oprysk powinien:

• niszczyć część nadziemną,
• przemieszczać się do korzeni,
• ograniczać tworzenie nowych odrostów.

Ostrożeń polny w zbożach

Ostrożeń polny w zbożach ozimych i jarych jest bardzo łatwo zwalczany przez takie środki jak Mustang Forte 195SE czy Gold 450EC. Można je stosować bezpiecznie do fazy 2 kolanka zbóż. W późnych fazach rozwojowych nawet w fazie kłoszenia pszenicy sprawdzone jest stosowanie środków opartych o substancję czynną chlopyralid.

Chlopyralid - na ratunek w walce z ostrożeniem polnym

Chlopyralid jest substancją, na którą ostrożeń polny jest bardzo wrażliwy. Posiada ona rejestrację w uprawie pszenicy, rzepaku, buraków cukrowych. Jej bezpieczne stosowanie jest również sprawdzone w uprawie kukurydzy.

Glifosat, a zwalczanie ostrożnia polnego

W wielu gospodarstwach wykonuje się również zabiegi po zbiorach roślin głównych, kiedy chwast intensywnie regeneruje system korzeniowy. Taki termin często zwiększa skuteczność działania herbicydów. W zabiegu na ściernisko stosuje się substancje zawierające glifosat.

Ostrożeń polny w kukurydzy

Dużym wyzwaniem pozostaje również ostrożeń polny w kukurydzy, ponieważ chwast szybko wykorzystuje szerokie międzyrzędzia i intensywnie się rozrasta. W tej uprawie szczególnie istotne jest wykonanie zabiegów we wczesnych fazach rozwojowych. Ostrożeń w uprawie kukurydzy można zwalczyć stosując m.in takie produkty jak: Elumis 105OD, Maister Power 42,5OD w maksymalnych dawkach, czy wcześniej wspomniany Chlopyralid (trzeba mieć jednak na uwadzę, żeby stosować, go maksymalnie 150g do fazy 5 liścia kukurydzy).

Ostrożeń polny w ziemniakach

Równie ważne jest zwalczanie ostrożnia polnego w ziemniakach, gdzie zachwaszczenie może utrudniać zbiór oraz ograniczać plon. W tej uprawie dobór herbicydu zawsze powinien być zgodny z aktualnym programem ochrony i etykietą środka ochrony roślin. Niestety w tej popularnej uprawie obecnie nie ma zbyt dużej ilości środków działającej skutecznie na oset. Walcząc z tym chwastem można posiłkować się produktami opartymi na substancji czynnej aklonifen np. Bandur 600SC.

Metody agrotechniczne i mechaniczne zwalczania ostrożnia polnego

Choć środki chemiczne są bardzo skuteczne, nie powinny być jedynym elementem walki z chwastami. Zabiegi agrotechniczne ograniczają rozwój ostrożnia i zmniejszają liczbę nowych odrostów.

Do najważniejszych metod należą:

• stosowanie prawidłowego płodozmianu,
• staranna uprawa pożniwna,
• utrzymywanie wysokiej kultury rolnej stanowiska,
• ograniczanie zachwaszczenia na miedzach i nieużytkach.

Zabiegi należy jednak wykonywać regularnie - pojedyncze spulchnienie gleby zwykle nie eliminuje chwastu.

Duże znaczenie ma również odpowiednie nawożenie oraz utrzymywanie zwartego łanu roślin uprawnych, który ogranicza dostęp światła do młodych siewek.

Jaki jest próg szkodliwości ostrożnia polnego?

Ostrożeń polny należy do chwastów o bardzo wysokiej konkurencyjności, dlatego nawet niewielkie jego zagęszczenie może powodować straty plonu.

Próg szkodliwości zależy od rodzaju uprawy, warunków siedliskowych oraz stopnia rozwoju chwastu. W praktyce przyjmuje się, że już pojedyncze skupiska ostrożnia mogą stanowić zagrożenie dla plonowania, zwłaszcza jeśli chwast występuje regularnie na tej samej plantacji.

Największe straty obserwuje się wtedy, gdy:

• chwast występuje od początku wegetacji,
• tworzy liczne kolonie,
• nie jest zwalczany przez kilka kolejnych lat.

Dlatego decyzję o zwalczaniu warto podejmować już po zauważeniu pierwszych odrostów. Wczesna reakcja jest znacznie skuteczniejsza i tańsza niż walka z silnie rozwiniętymi skupiskami.