Opóźniony siew pszenicy ozimej. To już ostatni dzwonek!

Spis treści:

Pod koniec września i w październiku wciąż można wysiewać nasiona pszenicy ozimej. Takie działanie jest najczęściej uzasadnione, gdy na polu uprawiano kukurydzę bądź buraki cukrowe i dotrzymanie optymalnego terminu siewu było niemożliwe.

Opóźniony siew pszenicy ozimej zmniejsza m.in. zagrożenie ze strony patogenów wirusowych, jednakże nadmierna zwłoka wiąże się z ryzykiem obniżenia plonów. Sprawdź, jak to zoptymalizować.

Opóźniony siew pszenicy ozimej - do kiedy można siać?

Zalecane terminy siewu dla pszenicy ozimej zależą od regionu. Nasiona wysiewa się od 15 do 25 września w rejonie północno-wschodnim i wschodnim, od 20 do 30 września w rejonie centralnym i południowo-wschodnim, od 20 września do 2 października w rejonie zachodnim i północno-zachodnim oraz od 25 września do 10 października na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie.

Siew wymienionego zboża ozimego z powodzeniem można opóźnić o 5-10 dni, wtedy straty plonu są raczej nieznaczne, a maksymalnie o 10-14 dni, gdy potencjalne straty w plonie wynoszą średnio 5-15%.

Taka uprawa wciąż jest efektywniejsza, tj. daje lepsze wyniki niż wybór pszenicy jarej przy siewie wiosennym. Dalsza zwłoka jest już zbyt ryzykowna, może zmniejszyć uzyskany plon nawet o kilkadziesiąt procent, np. 20-40%, i stawia pod znakiem zapytania opłacalność uprawy.

Obniżenie plonu obejmuje wszystkie składowe, czyli mniejszą obsadę kłosów, zmniejszenie liczby ziarniaków w kłosie oraz masy 1000 ziaren.

Opóźniony siew a pogoda: warunki atmosferyczne są kluczowe w kontekście obniżenia plonu. Największe straty odnotowuje się, gdy jesień jest zimna i krótka, a szybko nadchodzi zimowa pogoda.

Dlatego decyzje o opóźnionym siewie warto podejmować w oparciu o prognozę pogody, mając na uwadze, że czasem bywa zawodna - zwłaszcza długoterminowa. Dlatego sprawdza się zasada: im szybciej, tym lepiej.

Co się dzieje z pszenicą przy późnym siewie?

Opóźnienie o 1-2 tygodnie powoduje, że pszenica ozima wchodzi w stan spoczynku średnio w fazie 3-4 liści z rozpoczęciem krzewienia lub 2-3 liści. Oczywiście przebieg procesu zależy od wielu czynników, od pogody po typ gleby, dostępność składników pokarmowych i presję chwastów czy chorób.

Nie dochodzi jednak do pełnego krzewienia. Oznacza to nieco większą podatność na mróz.

Przy siewie w późniejszych terminach, np. z opóźnieniem 3-4 tygodnie, zboże może nie zdążyć wytworzyć liści właściwych, czyli znajduje się w fazie szpilki, lub znajduje się dopiero w fazie jednego liścia.

Pszenica ozima w grupie zbóż najlepiej znosi późniejszy siew, gdyż jest w stanie dokrzewić się jeszcze w okresie wiosennym. Krzewienie jesienne jest bardziej produktywne od wiosennego, należy mieć to na uwadze.

To warto wiedzieć! Nieco opóźniony siew pszenicy ozimej jest korzystniejszy od siewu zbyt wczesnego, który powoduje tworzenie zbyt gęstych łanów, czyli nadmierne krzewienie, i tym samym zwiększa ryzyko porażenia przez patogeny grzybowe.

Jaką odmianę pszenicy wybrać do późnego siewu?

Optymalna odmiana pszenicy ozimej powinna spełniać kryteria: bardzo szybki wzrost początkowy, czyli dobry wigor pszenicy ozimej, i wysoka mrozoodporność, przynajmniej 4 w skali 9-stopniowej.

Odmiany, które spełniają te kryteria:

• Pszenica ozima Arkadia - charakteryzuje się bardzo wysoką mrozoodpornością (6) i dobrym krzewieniem. Daje stabilny, wysoki plon i wyrównane ziarno.
• Pszenica ozima Wilejka - bardzo wysoka zimotrwałość (7,5), umiarkowanie dobry wigor, wysoki potencjał plonotwórczy. Wykształca duże i ciężkie ziarna.
• Pszenica ozima Kariatyda - wystarczająca zimotrwałość (4,5), bardzo dobry wigor i krzewienie, co pozwala wejść w odpowiednie fazy rozwoju przed nadejściem zimy. Dodatkowy atut - wysoka odporność na choroby grzybowe.

Jak siać pszenicę ozimą w opóźnionym siewie?

Zasada siewu nasion pszenicy ozimej jest prosta: im później, tym wyższa norma. Przy 1-2 tygodniowym opóźnieniu podwyższa się ją o 5-15%. Często oznacza to zwiększenie o ok. 50 ziarniaków na 1 m2, przy czym nie powinno się przekraczać normy 450 ziaren na 1 m2.

Przy późnym siewie należy zmniejszyć głębokość siewu do 2 cm, wtedy przyspiesza się kiełkowanie. Nasiona znajdują się w nagrzanej warstwie gleby, a ponadto potrzebują mniej energii, aby „przebić się” na powierzchnię.

Co jeszcze można zrobić?

Kluczowe przy siewie jesiennym jest stosowanie zapraw nasiennych, które chronią przed chorobami grzybowymi, a oprócz tego dają inne korzyści. Przykładem jest Systiva 333 FS, która dodatkowo poprawia wigor zbóż.

Pamiętaj, aby wiosną dostarczyć pszenicy ozimej odpowiednie dawki azotu. To w dużym stopniu pozwoli nadrobić braki w wykształcaniu źdźbeł kłosonośnych.

FAQ: Najważniejsze zapytania o opóźniony siew i uprawę pszenicy ozimej

Czy opóźniony siew pszenicy ozimej jest lepszy od wysiewu pszenicy jarej wiosną?

Tak, w polskich warunkach klimatycznych opóźniony siew pszenicy ozimej, nawet w drugiej dekadzie października, zazwyczaj daje wyższy i stabilniejszy plon niż wiosenny wysiew pszenicy jarej.

Czy zabieg zaprawiania nasion ma większe znaczenie przy siewie opóźnionym?

Tak, nasiona wysiewane w chłodnej i wilgotnej glebie kiełkują dłużej, przez co są bardziej narażone na porażenie przez choroby grzybowe, co w rezultacie powoduje m.in. opóźnienie rozwoju bądź zamieranie siewek. Zaprawianie nasion ogranicza presję ze strony patogenów.

Na jaką głębokość siać pszenicę ozimą przy siewie opóźnionym?

Przy siewie opóźnionym należy zmniejszyć głębokość siewu do 2 cm, która standardowo wynosi 3-4 cm, w zależności od typu gleb. To przyspiesza kiełkowanie.

Jakie choroby i szkodniki zagrażają mniej, a jakie bardziej przy opóźnionym siewie?

Opóźniony siew znacząco zmniejsza ryzyko żerowania mszyc, które nie tylko powodują bezpośrednie szkody, lecz są wektorami wirusa żółtej karłowatości jęczmienia - BYDV.