Na czym polega zaprawianie nasion?

Czym jest zaprawianie ziaren i bulw?

Zaprawianie to jedna ze skuteczniejszych metod ochrony ziaren oraz bulw przed patogenami chorobotwórczymi oraz insektami.

Zaprawianie jest zabiegiem przygotowującym nasiona do siewu, w którym nasiona te są pokrywane substancjami chemicznymi lub np. biologicznymi. Ich czas działania ochrania ziarniak przez kilka pierwszych tygodni po wysianiu co zapewnia optymalny rozwój w pierwszych fazach rozwojowych. Oprócz samych zapraw nasiennych w tym zabiegu mogą być stosowane nawozy donasienne zawierające mikro i makroelementy oraz biostymulatory.

Dodatki stosowane w zaprawianiu wpływają m.in na szybsze oraz bardziej wyrównane wschody.

Sposoby zaprawiania nasion

Istnieje kilka sposobów, dzięki którym mogą zostać zaprawione nasiona. Najpopularniejszym i najbardziej dokładnym sposobem jest zaprawianie na mokro. Nasiona można zaprawiać także na sucho lub stosować otoczkowanie nasion.

• Zaprawianie nasion na mokro - jest stosowane między innymi przy przygotowywaniu kwalifikowanego materiału siewnego przez firmy nasienne. Wykonują je w swoich gospodarstwach także rolnicy. Metoda ta polega na pokrywaniu nasion dokładnie odmierzoną dawką zaprawy oraz wody. Zaprawianie na mokro powinno być wykonywane za pomocą specjalnych profesjonalnych zaprawiarek, żmijek służących do załadunku i rozładunku ziarna ze specjalną aparaturą odmierzającą dawkę zaprawy.

Rolnicy wykorzystują także mniej przystosowane do tego zabiegu urządzenia jak betoniarki czy byłe i nie używane mieszalniki do pasz. Ziarno zaprawione przy użyciu betoniarek stacjonarnych czy mieszalników na pierwszy rzut oka wygląda na dokładnie pokryte i zabarwione przez zaprawę. Niestety, ale urządzenia te nie są wstanie równomiernie pokryć wszystkich nasion co sprawia, że część z nich przyjmuje dawkę kilkukrotnie większą niż powinno, a część nasion może zostać pokryte dawką, która nie wystarczy do odpowiedniej ochrony.

• Zaprawianie na sucho - jest wykonywane głównie przez działkowców i mniej zaawansowanych rolników. Polega na wymieszaniu ziarna z zaprawą w formie sypkiej. Używane są do tego zamknięte pojemniki czy beczki, którymi można potrząsać lub obracać co zapewnia mieszanie ziaren z zaprawą.
• Inkrustowanie - inaczej otoczkowanie - ten sposób zaprawiania ziaren jest wykonywany tylko przez firmy nasienne. Zabieg ten wymaga bardzo zaawansowanej technologii oraz urządzeń. W tej metodzie nasiono, które ma zostać zaprawione trafia wraz z odpowiednią dawką zaprawy do specjalnej otoczki. Metodzie otoczkowania poddawane są głównie nasiona bardzo drobne m.in: nasiona buraków cukrowych, warzyw, a w ostatnim czasie także rzepaku. Otoczkowanie nasion pozwala także na zwiększenie precyzji siewu.

Jakie korzyści daje zaprawianie nasion?

Prawidłowo wykonany zabieg zaprawiania nasion niesie dużą ilość korzyści:

• ochrona przed chorobami - duża ilość patogenów chorobotwórczych jest groźna dla roślin uprawnych już od samego siewu. Znajdują się one w glebie co powoduje, że mogą porażać rośliny już od samego momentu kiełkowania. Ochrona roślin w tym czasie pozwala na prawidłowe kiełkowanie i rozwój w pierwszych stadiach rozwojowych. Problemy wywołane w trakcie wschodów (nierównomierne wschody, brak obsady, wypadnięcia poszczególnych roślin, choroby roślin) bardzo często na późniejszym etapie wegetacji są już do nie uleczenia oraz odrobienia co przekłada się na trudniejsze prowadzenie plantacji oraz mniejsze plony.
• ochrona przed szkodnikami - nasiona mogą być także zaprawione zaprawami działająco w sposób ochronny na insekty znajdujące się w glebie (drutowce) lub nalatującymi na rośliny (pchełka rzepakowa). Podgryzanie korzeni, nagryzanie siewek lub młodych liści powoduje często uszkodzenia, które skutkują zamieraniem roślin, lub stratą dużej ilości energii. Uszkodzone rośliny często są w słabszej kondycji co nie pozwala wydać im maksymalnego plonu. Zaprawianie roślin pozwala na ochronę w najbardziej newralgicznych pierwszych fazach rozwojowych.
• równomierne i szybsze wschody - zaprawianie nasion zapewnia równomierne wschody. Nie tylko chroni młode siewki przed chorobami i szkodnikami, ale także jest w stanie pobudzać rośliny do szybszego wzrostu.
• zaspokojenie potrzeb pokarmowych w pierwszych fazach rozwojowych - młode rośliny w pierwszych dniach wzrostu do rozwoju wykorzystują składniki pokarmowe zawarte w nasionach. Dodatkowe zaprawienie nasion nawozami zawierającymi mikroelementy pozwala dostarczyć im większą ilość składników na pierwszym etapie rozwoju co wpływa na poprawę kondycji roślin.
• zwiększenie odporności na stres- za ten aspekt odpowiadają zastosowane wraz z zaprawą biostymulatory. Łagodzą one często warunki stresowe takie jak susza , niskie temperatury powietrza lub nadmiar wody.
• zwyżka plonowania - w efekcie końcowym poprzez szereg wyżej wymienionych korzyści następuje wyższe plonowanie roślin co może wpłynąć także na lepszy efekt finansowy z prowadzenia plantacji.

Kiedy zaprawiać nasiona przed siewem?

Nie ma najlepszego terminu zaprawienia nasion. Należy wiedzieć i pamiętać, że zastosowanie zapraw płynnych z dodatkiem wody zwiększa wilgotność ziarna - natomiast jeżeli dawka cieczy jest odpowiednio dobrana to nie jest ona tak duża, żeby nastąpiło uszkodzenie ziarna - nie może być ona większa jak 16% wilgotności. Firmy nasienne zaprawiają głównie nasiona na kilka tygodni do kilku miesięcy przed spodziewanym terminem siewu. Na taki termin zaprawienia materiału siewnego pozwalają profesjonalne urządzenia. W przypadku zaprawiania nasion samemu należy wykonywać ten zabieg na kilka dni przed siewemem lub w dniu siewu.

W przypadku zapraw biologicznych bardzo ważne jest zaprawianie nasion w dniu siewu. Zabieg ten należy wykonać w specyficznych warunkach. Ziarno pokryte zaprawami biologicznymi nie powinno być narażone na kontakt ze słońcem, a woda nie może zawierać chloru, który mógłby uszkodzić stosowane mikroorganizmy.

Czym zaprawiać nasiona?

Zmniejszająca się ilość zapraw na rynku

W ostatnich latach poprzez działania Unii Europejskiej zostało wycofane kilka substancji aktywnych, które były zawarte w dużej ilości zapraw nasiennych. Szczególnie rolnicy odczuli brak substancji neonikotynoidowych, które chroniły m.in rzepak przed szkodnikami co pozwalało na ograniczenie zabiegów chemicznych środkami ochrony roślin.

Wycofanie substancji chemicznych przyspieszyło pojawienie się na rynku kilku zapraw biologicznych, które mogą być stosowane w rolnictwie ekologicznym, ale także zaczęto ich używać w rolnictwie konwencjonalnym.

Które gatunki roślin poddaje się najczęściej zabiegowi zaprawiania?

Zaprawianiu najczęściej poddaje się rośliny, które są uprawiane na szeroką skalę w rolnictwie intensywnym. Największy udział przypada uprawie zbóż, kukurydzy czy roślinom oleistym (rzepak). Zaprawiane są także rośliny warzywnicze.

Dobór zaprawy nasiennej

Dobór właściwej zaprawy jest kluczowy w przypadku wykonywania tego zabiegu ochronnego. Jest on zależny od gatunku rośliny uprawnej, celu który rolnik chce uzyskać, ceny produktu, systemu w którym gospodaruje (rolnictwo ekologiczne, rolnictwo konwencjonalne).

Gatunek rośliny uprawnej, a presja chorób

Zboża

Największy asortyment substancji aktywnych stosowanych w zaprawach jest przeznaczony do ochrony zbóż.
Przed wyborem zaprawy należy sprawdzić w historii pola czy były choroby, które w przeszłości infekowały uprawy oraz profil odpornościowy danej odmiany zboża. Pozwoli to na analizę i właściwy wybór zaprawy nasiennej.
Najgroźniejsze choroby zbożowe zwalczane za pomocą zapraw nasiennych to:

• pleśń śniegowa zbóż i traw
• śnieć cuchnąca pszenicy
• głownia pyląca jęczmienia
• fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła
• zgorzel podstawy źdźbła
• pasiastość liści jęczmienia
• głownia źdźbłowa żyta
• mączniak prawdziwy zbóż i traw
• septorioza liści
• plamistość siatkowa jęczmienia

Do ich zwalczania są przeznaczone m.in takie produkty jak: Kinto plus, Scenic 080 FS, Systiva 333 FS, Maxim Power, Orius Extra 02WS, Redigo Pro 170FS

Kukurydza

W przypadku zaprawiania nasion kukurydzy. Ten zabieg w 99% wykonują firmy nasienne. Wynika to z faktu, że w sprzedaży dominują nasiona kwalifikowane.

Nasiona kukurydzy są zaprawiane głównie zaprawą Redigo M 120FS. Zwalcza ona choroby grzybowe spowodowane przez Fusarium spp i Pythium spp.

Część nasion dla osób szukających rozwiązań do walki ze szkodnikami jest zaprawiana również zaprawą Force 20FS. Zapobiega ona uszkodzeniom roślin spowodowanymi przez drutowce.

Rzepak ozimy

Zaprawianie nasion rzepaku podobnie jak nasion kukurydzy odbywa się głównie przez firmy nasienne. W przypadku zakupu nasion, rolnicy mają możliwość wyboru nasion głównie w dwóch opcjach zaprawionych przeciwko rozwojowi chorób: Scenic Gold (zaprawa chemiczna), Integral Pro (zaprawa biologiczna). Dostępne są także dwie zaprawy insektycydowe: Buteo Start oraz Lumiposa 625FS.

Nawozy donasienne do zaprawiana nasion

Podczas wykonywania zabiegu zaprawiania do klasycznych zapraw można także dodać nawozy. Zawarte w nich mogą być takie składniki pokarmowe jak: azot, fosfor, potas, magnez, siarka, sód, bor, miedź, żelazo, mangan, cynk i molibden. W początkowych fazach rozwojowych zasilają one roślinę po tym jak przestanie pobierać pokarm z ziarniaka co poprawia wschody i przyspiesza czas kiełkowania. Młode rośliny posiadają lepszy wigor, który pozwala im w lepszej kondycji przetrwać pierwsze fazy rozwojowe.

Domowe sposoby na zaprawianie nasion

Osoby mniej profesjonalne w uprawie roślin mogą pokusić się o naturalne, domowe sposoby zaprawiania nasion. Zaliczamy do nich np.:

• moczenie nasion w wyciągu z czosnku
• obtoczenie nasion w mączce bazaltowej
• moczenie nasion w roztworze z nadmanganianu potasu
• moczenie nasion w naparze z rumianku

Ekologiczne zaprawianie nasion nawet w sposób domowy jest przeznaczone głównie dla działkowców i rolników małoobszarowych. Należy natomiast mieć na uwadze, że każdy sposób na zaprawianie nasion jest lepszy niż wysiew nasion nie zaprawionych.

FAQ:

Jak można stwierdzić że nasiona zostały zaprawione?

Jest to bardzo proste. W celu oznaczenia zaprawionego materiału siewnego do zapraw dodawane są barwniki. Barwią one zaprawiony materiał siewny głównie na kolor czerwony. Występują także zaprawy o barwie niebieskiej czy żółtej. Osoba widząca nasiona w takich barwach może z łatwością stwierdzić, że materiał siewny został zaprawiony.

Czy nasiona zaprawione są szkodliwe?

Nasiona, które zostały zaprawione muszą być przeznaczone tylko do wysiewu. Wtedy nie są szkodliwe. Nie można ich spożywać, ani karmić nimi zwierząt. Osoba, która ma kontakt z zaprawionym materiałem siewnym powinna być ubrana w odzież ochronną np. rękawice chroniące dłonie oraz maseczkę twarzową chroniącą drogi oddechowe przed pyleniem i wdychaniem zapachu unoszącego się z zaprawionego materiału siewnego. W przypadku kontaktu ze skórą należy stosować się do zaleceń zawartych w etykiecie produktu - najczęściej tą część ciała należy przemyć wodą z dodatkiem mydła.